Babamdan tarla kaldı. Benim payım ne, nereden başlamalıyım?
Miras kalan tarlada iki ayrı kural seti birlikte uygulanır: Türk Medeni Kanunu’ndaki miras ve paylaşma hükümleri ile tarım arazilerinin bölünmesini sınırlayan 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu.
1. Mirasçılık belgesi
Yasal mirasçılara, başvuru üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir (TMK m. 598). e-Devlet’te Adalet Bakanlığı hizmetleri arasında “Veraset İlamı Sorgulama” bulunur.
2. Payını hesapla
Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur ve çocuklar eşit olarak mirasçıdır (TMK m. 495). Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini alır (TMK m. 499). Örnek: Anne sağ ve üç çocuk varsa anne 1/4, kalan 3/4 üç çocuk arasında eşit bölünür; her çocuğun payı 1/4 olur. Vasiyetname gibi ölüme bağlı bir tasarruf varsa paylar değişebilir.
3. Tarla neden kolayca bölünemez?
- Bakanlıkça belirlenen asgari tarımsal arazi büyüklüğüne erişmiş araziler bölünemez eşya niteliği kazanır. Tarım arazileri bu büyüklüklerin altında ifraz edilemez, hisselendirilemez ve pay ve paydaş sayısı artırılamaz (5403 m. 8). Kanunda bu büyüklüğün alt sınırları mutlak, marjinal ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımında 0,3 hektardır; Bakanlık bu büyüklükleri artırabilir.
- Mirasa konu tarımsal arazilerde mülkiyetin devri esastır. Mirasçılar anlaşırsa devir işlemleri mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tamamlanır (5403 m. 8/B).
- Mirasçılar araziyi bir mirasçıya, kuracakları aile malları ortaklığına, mirasçıların ortak olduğu bir limited şirkete veya üçüncü kişilere devretmeyi kararlaştırabilir (5403 m. 8/C).
4. Anlaşamazsanız
- Her mirasçı, kanun veya sözleşme gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü değilse her zaman paylaşma isteyebilir (TMK m. 642).
- Taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 m. 18/B).
- Tarımsal arazide anlaşma sağlanamazsa mirasçılardan her biri sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir. Hâkim araziyi tarımsal gelir değeri üzerinden ehil mirasçıya devredebilir; devralmak isteyen mirasçı yoksa satışına karar verir ve gelir paylara göre dağıtılır (5403 m. 8/C).
- Mirasçılar arasında paylaşma sözleşmesi yapılacaksa yazılı olmalıdır (TMK m. 676).
İlk yapman gerekenler
- Mirasçılık belgesini al veya e-Devlet’ten sorgula.
- Tarlanın tapu kaydını, ada/parsel bilgisini ve yüzölçümünü öğren.
- Tapu müdürlüğüne ve İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne, yapmak istediğin işlem için Bakanlık izni gerekip gerekmediğini sor.
- Diğer mirasçılarla ne istediğinizi (devir, satış, ortak işletme) yazılı olarak konuşun.
Sık sorulan sorular
Miras kalan tarla bölünebilir mi?
Tarım arazileri Bakanlıkça belirlenen asgari büyüklüklerin altında ifraz edilemez ve hisselendirilemez (5403 m. 8). Tarım arazilerinde ifraz, hisselendirme, pay temliki, paylı mülkiyet olarak intikal ve taksim işlemleri Bakanlığın izniyle yapılır (5403 m. 8/B).
Miras kalan tarla nasıl satılır?
Mirasçılar, arazinin mülkiyetinin üçüncü kişilere devrini kararlaştırabilir (5403 m. 8/C). Anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açılabilir; devralmak isteyen mirasçı yoksa hâkim satışa karar verir ve gelir paylara göre dağıtılır.
Kardeşim paylaşmaya yanaşmıyor; ne yapabilirim?
Her mirasçı paylaşma isteyebilir (TMK m. 642). Taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 m. 18/B).
Babamdan kalan mirasta payım ne kadar?
Çocuklar eşit mirasçıdır (TMK m. 495). Sağ kalan eş varsa ve çocuklarla birlikte mirasçı oluyorsa mirasın dörtte birini alır (TMK m. 499); kalan kısım çocuklar arasında eşit bölünür. Vasiyetname varsa paylar değişebilir.
İlgili rehberler
- Boşanma, nafaka ve mal paylaşımı
- Resmî işlerde nereden başlamalı?
- Video: Miras kalan tarlada payım ne?
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (m. 8–8/C)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
- e-Devlet Kapısı — Adalet Bakanlığı hizmetleri (Veraset İlamı Sorgulama, CİMER bilgisi)