Uçuşum iptal edildi ya da rötar yaptı. Tazminat alabilir miyim?
Türkiye’deki havalimanlarını kullanan uçuşlarda yolcu hakları, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM) Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmeliği’nde (SHY-YOLCU) düzenlenir.
Yönetmelik hangi uçuşlarda geçerli?
Türk havayollarının Türkiye’deki havalimanlarına ve havalimanlarından yaptığı uçuşlar ile yabancı havayollarının Türkiye’deki havalimanlarından kalkan uçuşları kapsar. Tarifeli ve tarifesiz uçuşlarda, onaylanmış rezervasyonu olan ve zamanında check-in yapan yolcular yararlanır (m. 2). Yabancı bir havayolunun Türkiye’ye gelen uçuşu bu yönetmeliğin kapsamında değildir.
Tazminat tutarları
- İç hat uçuşları: 100 Avro
- Dış hat, 1500 km veya daha kısa: 250 Avro
- Dış hat, 1500 ile 3500 km arası: 400 Avro
- Dış hat, 3500 km’den uzun: 600 Avro
Türk lirası karşılığı, tazminatın ödendiği güne ait TCMB döviz satış kuruyla hesaplanır. Mesafe, planlanan son varış noktasına göre büyük çember yöntemiyle belirlenir. Havayolu, varış saatini belirli sınırlardan (1500 km’ye kadar 2 saat, 1500–3500 km arası 3 saat, daha uzun uçuşlarda 4 saat) fazla geciktirmeyen bir alternatif uçuş önerirse tazminatı yüzde 50 düşürebilir. Tazminat nakit, banka havalesi, banka ödeme emri veya çekle ödenir; seyahat fişi ya da başka hizmet şeklinde ödenmesi için imzalı mutabakatın gerekir (m. 8).
Uçuş iptal edildiyse
Tazminat hakkı, iptalin sana ne zaman bildirildiğine bağlıdır (m. 6/2):
- Kalkıştan en az iki hafta önce bildirildiyse tazminat hakkı doğmaz.
- İki hafta ile yedi gün arasında bildirildiyse: planlanan kalkıştan en fazla 2 saat önce kalkıp planlanan varıştan en fazla 4 saat sonra ulaştıran bir alternatif önerilmediyse tazminat hakkın vardır.
- Yedi günden kısa süre önce bildirildiyse: en fazla 1 saat önce kalkıp en fazla 2 saat geç ulaştıran bir alternatif önerilmediyse tazminat hakkın vardır.
İptalin bildirilip bildirilmediğini ve ne zaman bildirildiğini ispat yükü havayolundadır. Ancak havayolu istediği hâlde iletişim bilgini vermediysen ya da yanlış verdiysen havayolu sorumluluktan kurtulur (m. 6/5 ve 6/6).
İptalde tazminattan ayrı olarak şu seçeneklerden birini seçme hakkın vardır: bilet bedelinin en geç 7 gün içinde iadesi (gerekirse başlangıç noktasına ücretsiz dönüş uçuşuyla birlikte), ilk fırsatta benzer koşullarla varış yerine başka bir uçuşla gönderilme veya boş yer durumuna göre senin seçeceğin daha sonraki bir tarihte gönderilme (m. 9). Beklerken ikram hakkın da vardır; yeni uçuş ertesi güne kalırsa otel ve ulaşım da sağlanır (m. 6/1, m. 10).
Uçuş rötar yaptıysa
Rötar; iç hat ve 1500 km’ye kadar uçuşlarda 2 saat, 1500–3500 km arası uçuşlarda 3 saat, daha uzun uçuşlarda 4 saat veya daha fazla olacaksa havayolu bekleme süresine uygun ücretsiz yiyecek ve içecek ile iki telefon görüşmesi veya e-posta imkânı sunmalıdır. Yeni kalkış saati ertesi güne kalırsa otel ve havalimanı ile otel arasındaki ulaşım da sağlanır. Rötar en az 5 saat olursa bilet iadesi seçeneği de doğar (m. 7/1, m. 10).
2024 değişikliğiyle eklenen kurala göre uçuş teknik ve operasyonel nedenlerle rötar yapar ve son varış yerine 3 saat ya da daha geç ulaşırsan, havayolu tazminat (m. 8) ile iade veya yeniden yönlendirme (m. 9) yükümlülüklerini derhâl yerine getirir (m. 7/3).
Olağanüstü hal ne demek?
Yönetmelik olağanüstü halleri siyasi istikrarsızlık, uçuşa uygun olmayan hava koşulları, doğal afetler, güvenlik riskleri, beklenmedik uçuş emniyeti eksiklikleri ve grev gibi durumlar olarak sayar (m. 4). Havayolu, iptalin tüm önlemlere rağmen böyle bir halden kaynaklandığını kanıtlarsa iptal tazminatı ödemez (m. 6/4). Bu istisna tazminat içindir; iade, yeniden yönlendirme ve ikram yükümlülükleri m. 6/1 uyarınca ayrıca geçerlidir.
Ne yapmalısın?
- Biletini, biniş kartını, iptal veya rötar bildirimini (SMS, e-posta), havalimanı ekranının fotoğrafını ve masraf fişlerini sakla.
- Havayolu, uçuşu iptal ettiğinde etkilenen her yolcuya tazminat ve yardım kurallarını gösteren yazılı bir bildirim vermek zorundadır (m. 15). Bu bildirimi ve iptal ya da rötar gerekçesini yazılı iste.
- Tazminat ve iade talebini önce uçuşu gerçekleştiren havayoluna yazılı olarak ilet.
- SHGM’ye göre havayolu 6 hafta içinde cevap vermezse ya da cevabı tatmin edici değilse SHGM’ye başvurabilirsin. Başvurular SHGM sistemi (kdmerp.shgm.gov.tr) üzerinden yapılır; bilgi için SHGM Çağrı Merkezi: 444 60 01.
SHGM’ye göre uçuşta aksama yokken senin isteğinle yaptığın bilet iptali veya değişikliği, biletleme hataları ve bagaj şikâyetleri SHY-YOLCU kapsamında değerlendirilmez. Yönetmelikteki yükümlülükler taşıma sözleşmesindeki hükümlerle sınırlandırılamaz (m. 16/1). Hakların sana usulüne uygun bildirilmediği için daha düşük bir tazminatı kabul etmiş olsan bile ek tazminat için yetkili mahkeme veya kurumlara başvurabilirsin (m. 16/2). Yönetmeliğe aykırılıkta kanun yollarına başvuru hakkın saklıdır (m. 19).
Sık sorulan sorular
Havayolu tazminat yerine puan ya da indirim kuponu teklif etti. Kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Tazminat nakit, banka havalesi, banka ödeme emri veya çekle ödenir. Seyahat fişi veya başka hizmet şeklinde ödeme ancak imzalı mutabakatınla yapılabilir (m. 8/4).
Alt sınıfa düşürüldüm. Ne isteyebilirim?
Bilet ücretleri arasındaki farkın iadesine ek olarak, mesafeye göre bilet ücretinin yüzde 30, 50 veya 75’inin 7 gün içinde ödenmesi gerekir (m. 11/2).
Paket turla gittim. Bu kurallar yine geçerli mi?
Yönetmelik, paket tur mevzuatından doğan haklarını etkilemez. Uçuş iptali dışında başka bir nedenle paket turun iptal edilmesi hâlinde bu yönetmelik uygulanmaz (m. 2/3).
İlgili rehberler
- Konser iptal edildi, bilet param iade edilmedi
- Aldığım hizmet kötü veya eksik yapıldı. Haklarım neler?
- Tüketici hakem heyetine nasıl başvurulur?
- Kredi kartı aidatımı geri alabilir miyim?