Bankadan dosya masrafı iadesi alabilir miyim?
“Dosya masrafı”, “istihbarat ücreti” veya benzeri adlarla kesilen tutarların hepsi kendiliğinden iade edilmez; her kesinti de yasaktır denilemez. Güncel kural, TCMB’nin 2020/7 sayılı Tebliği’ndedir. Bu rehber yalnızca o tebliğ ve 6502 çerçevesini özetler; iade garantisi vermez.
Hangi ücret alınabilir, hangisi alınamaz?
Tebliğ m. 6’ya göre kuruluşlar, tebliğ ve ekinde yer alanlar dışında bir ürün veya hizmet için ücret alamaz; ancak üçüncü kişilere ödenen tutarlar tüketiciye aynen yansıtılabilir. Ticaret Bakanlığı’nın tüketici kredisi bilgilendirmesine göre bireysel kredilerde ücretlendirilebilecek kalemler tahsis ücreti, ekspertiz ücreti ile taşınır ve taşınmaz rehin tesis ücretidir.
Madde 10 ayrıca şunları kurala bağlar:
- Tahsis ücreti, kredi ihtiyacının karşılanmasını sağlayan sistemin işletilmesi ve operasyonel süreçler için alınabilir; tavan, anaparanın binde beşidir. Merkez Bankası bu sınırı değiştirmeye yetkilidir.
- Taşınır ve taşınmaz rehin, ipotek ve ekspertiz işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler alınabilir (m. 10/2).
- Reddedilen kredi taleplerinden, bir kamu kurumuna veya üçüncü kişilere ödenenler hariç ücret alınamaz (m. 10/3).
“Dosya masrafı”, “komisyon” veya “istihbarat” adı kullanılması, tebliğdeki yasağı ortadan kaldırmaz. Buna karşılık, tavanı aşmayan ve usulüne uygun açıklanmış bir tahsis ücreti tek başına hukuka aykırı sayılmaz. Sözleşmede yazılı olmayan veya onayı alınmayan ücretler için tebliğ m. 5’teki onay ve ispat kuralları ayrıca bakılır.
Bu sayfa neyi vaat etmez?
Eski yıllara ait kesintiler, bağlanan sigorta primleri, ekspertiz veya ipotekte üçüncü kişiye ödenen giderler ve zamanaşımı, somut tarihe ve belgelere göre değişir. Bu rehber “her dosya masrafı geri alınır” veya belirli bir iade tutarı demez. Zamanaşımının dolup dolmadığı da burada hesaplanmaz; evrakın tarihi önemlidir.
Ne yapmalısın?
- Kredi sözleşmesi, ödeme planı, hesap dökümü ve kesintinin adını gösteren dekont veya ekstreyi topla. Kesintinin tahsis ücreti mi, yoksa başka bir ad mı taşıdığını ve tutarın anaparanın binde beşini aşıp aşmadığını kontrol et.
- Bankaya yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla iade talebi gönder; tarihi sakla. Tebliğ m. 8, iadesi gereken ücretlerde tüketiciye kalıcı veri saklayıcısı veya kaydı tutulan telefonla bilgi verileceğini düzenler.
- Bankanın cevabı gelmez veya talebin reddedilirse tutara göre tüketici hakem heyetine başvurmayı değerlendir. Kredi kartı aidatı ayrı bir konudur; o rehbere bak.
Çözülmezse: tüketici hakem heyeti
2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında olan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvurulur. Başvuru, yerleşim yerindeki ya da tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir (6502 m. 68/3). Ticaret Bakanlığı’na göre başvuru şahsen, posta yoluyla veya e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) ile yapılabilir. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk şartı uygulanmaz (6502 m. 73/A).
Sık sorulan sorular
Tahsis ücreti de her zaman iade edilir mi?
Hayır. Tebliğ, tavanı aşmayan tahsis ücretine izin verir. İade iddiası genellikle tavanın aşılması, tebliğe aykırı başka bir adla ücret alınması veya onay/bilgilendirme eksikliğine dayanır. Sonuç vaat edilmez.
Ekspertiz ve ipotek ücreti de yasak mı?
Tebliğ m. 10/2’ye göre bu işlemlerde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler alınabilir. Bankanın kendi adına ek bir “dosya” veya “komisyon” eklemesi ayrı değerlendirilir.
Kart aidatı ile dosya masrafı aynı şey mi?
Değildir. Kart aidatı (yıllık üyelik ücreti) ayrı kurallara tabidir. Bu sayfa kredi dosya/tahsis kesintilerini; aidat rehberi kart aidatını anlatır.
İlgili rehberler
- Tüketici kredisinden 14 günde cayabilir miyim?
- Kredi kartı aidatımı geri alabilir miyim?
- Kredi kartı borcumu ödeyemiyorum
- Tüketici hakem heyetine nasıl başvurulur?
- Hakem heyeti sınırı 2026: 186.000 TL
Resmî kaynaklar
- TCMB — Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (2020/7, 2023/39 ile güncellenen metin)
- Ticaret Bakanlığı — Tüketici kredisi sözleşmeleri hakkında bilgilendirme
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- Ticaret Bakanlığı — 2026 yılı hakem heyeti parasal sınırı duyurusu
- Ticaret Bakanlığı — Tüketici hakem heyetleri hakkında bilgilendirme